De toekomst van de (ouderen)zorg
(Verschijningsdatum: 02.09.2010)In augustus verscheen in De Morgen een opiniestuk van Guido Van Oevelen en Peter Degadt van Zorgnet Vlaanderen over de uitdagingen waarmee de ouderenzorg in de toekomst te kampen zal krijgen. Wij publiceren hieronder de tekst van dit artikel.
De seniorenhuisvesting lijkt voor heel wat vastgoedmakelaars steeds meer een veilige financiële belegging: de komende tien jaar alleen al komen er 80.000 80-plussers bij in Vlaanderen. Dat zou bij ons allen collectief een belletje moeten laten rinkelen. Is het niet dringend tijd dat we allen samen investeren in de toekomst van de ouderenzorg? Dat we samen dynamisch en innovatief durven zijn en de zorg hertekenen, zonder de verworvenheden van onze welvaart op de helling te zetten?
Zorgnet Vlaanderen, een koepelorganisatie die onder andere 266 woonzorgcentra vertegenwoordigt, maakt zich zorgen om de ouderenzorg. Het voorspiegelen van een betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle ouderenzorg is bij een gelijkblijvend of inkrimpend beleid niet meer dan een illusie. Om ouderen ook de komende jaren de zorg te geven waarop ze recht hebben, moeten we als samenleving resoluut durven investeren in de toekomst van de ouderenzorg. Zorgnet Vlaanderen lanceert in deze context vijf strategische doelstellingen die een duurzame, waardegedreven en maatschappelijk verantwoorde ouderenzorg voor de toekomst kunnen garanderen.
Grijs en wijs
Meer dan nu moet de stem van de ouderen zelf weerklinken op alle beleidsniveaus, en vooral in de concrete zorg- en begeleidingsprocessen. Ouderenzorg gebeurt niet 'voor' de ouderen, maar 'met' de ouderen. Leeftijdsdiscriminaties, chronische betutteling en stigmatisering van de ouderdom dienen geweerd te worden uit de gezondheidszorg, en uit het gehele maatschappelijke leven. Ouderen zijn volwaardige burgers die wensen te participeren aan onze dynamische samenleving. De mondige en zelfredzame oudere burger mag echter geen fetisj worden. We dreigen dan immers de kwetsbare ouderen uit het oog te verliezen. Voor deze laatsten is een vangnet van maatschappelijke ondersteuning, door mantelzorgers en professionals, noodzakelijk. Ook intragenerationele solidariteit tussen medioren en senioren dient sterk te worden aangemoedigd.Samen sterker
De zorg is versnipperd, je hebt een gps nodig om tot de juiste hulpverlener te geraken. Juist wanneer zorg een schaarser goed wordt, is afstemming tussen de verschillende zorgactoren van het grootste belang om zorglacunes en doublures te vermijden. Strategisch moeten we daarom streven naar een geïntegreerde langetermijnzorg, met vlotte en functionele aansluiting bij de meer specialistische zorg. Nu ervaren ouderen zorg nogal eens als onsamenhangend. Dat is grotendeels het gevolg van de incoherentie van de beleidskaders. Federale en regionale bevoegdheden overlappen vaak, regelgevingen zijn niet gecoördineerd en financiering is navenant. Beleid uit één hand is absoluut noodzakelijk om het zorgprobleem dat ontstaat als gevolg van de vergrijzing, te counteren.Zorg in functie van de behoeften
Jammer genoeg stellen we nog steeds anomalieën en discriminaties vast ten aanzien van ouderen in het zorglandschap. Vormen van beschut en beschermd wonen zijn bijna onbestaande voor oudere personen. Wat een samenleving uitgeeft aan zorg en welzijn voor ouderen, verschilt ook in functie van de plek waar die oudere verblijft. Zorgnet Vlaanderen stelt dat een gelijke zorg en begeleiding, ongeacht de aard of de oorsprong van de aandoening en de leeftijd, een fundamenteel uitgangspunt dient te zijn voor het zorgbeleid van de toekomst. Het creëren van transparantie tussen de verschillende beleids- en bevoegdheidsdomeinen in de zorg is daartoe een belangrijke eerste stap.Zorg voor mensen, mensen voor zorg
Een vierde strategische doelstelling is de zorg voor de zorgverleners. Zowel de mantelzorgers als de professionele zorgverleners zijn aan maatschappelijke (her)waardering toe. De ouderenzorg hangt niet alleen af van de beschikbare financiële middelen, ze is eveneens gebonden aan de bereidheid en beschikbaarheid van voldoende handen om zorg te realiseren. De persistente maatschappelijke onderwaardering van de zorgverleners in de ouderenzorg dient omgekeerd te worden in een publieke waardering en een financiële en inhoudelijke ondersteuning. De verdieping en verbreding van de professionalisering van de zorg voor ouderen moet onderwerp zijn van opleiding, van wetenschappelijk én praktijkonderzoek.Vernieuwing: anders en beter
De vijfde strategische doelstelling bestaat uit het maximaal inzetten op innovatie. We moeten zoeken naar nieuwe wegen om zorg kwaliteitsvol en maatschappelijk betaalbaar te houden; naar nieuwe instrumenten om de oudere persoon zo lang mogelijk thuis te laten wonen en actief te blijven betrekken in het maatschappelijke leven; nieuwe wegen voor zelfzorg (via health-monitoring); nieuwe wegen om het comfort, de beleving, de betaalbaarheid, de gezondheid en het welbevinden van de oudere zorgbehoevende persoon te verhogen; nieuwe wegen om zorgpersoneel te motiveren en te stimuleren voor een blijvende inzet in de ouderenzorg. De langetermijnzorg moet hierbij aansluiten op wat in het bedrijfsleven aan innovatie gebeurt. De beleidsmakers moeten daadwerkelijk investeren in de toekomstmogelijkheden van de sector.Toegankelijke, betaalbare en kwaliteitsvolle ouderenzorg is een maatschappelijke waarde, en dus een topprioriteit voor de samenleving. Alles bij het oude laten of zelfs het inkrimpen van het bestaande is een doemscenario waarvoor Zorgnet Vlaanderen niet wenst te kiezen. Is ouderenzorg een goede investering? Zorgnet Vlaanderen vindt van wel en tekent voor een groeiscenario voor de ouderenzorg waar iedereen – de oudere, de mantelzorgers, de zorgverleners, de zorgaanbieders en de overheid – samen investeert om een mensgerichte, economisch volhoudbare én maatschappelijk ingebedde ouderenzorg te realiseren.
Peter Degadt, gedelegeerd bestuurder, pdg@zorgnetvlaanderen.be
Guido Van Oevelen, voorzitter, gvo@zorgnetvlaanderen.be
Bron: De Morgen, Zorgnet Vlaanderen
