NovConf 2008: praktijkvoorbeelden Claeys & Engels : Werken met gedetacheerde werknemers
(Verschijningsdatum: 28.09.2009)■ Situatieschets
Een Belgisch metaalbedrijf met twintig werknemers krijgt een grote bestelling. Op de lokale arbeidsmarkt vindt men geen extra personeel. Omdat de werkgever relaties heeft met een Pools bedrijf, beslist hij voor de bestelling een beroep te doen op deze Poolse werknemers. Zij zijn opgeleid om gelijkaardig werk te verrichten én direct inzetbaar. De Poolse (onder)aannemer, die meer dan veertig werknemers telt, detacheert acht personen naar België voor deze tijdelijke opdracht (zes maanden).
■ Werkwijze
In het Belgisch bedrijf blijft het vast personeel de productie op zich nemen. De afwerking wordt toegewezen aan de Poolse werknemers. Belangrijk: Limosa, de aanmeldingsplicht voor buitenlandse werkkrachten, bestaat nog niet. De Polen hebben genoeg aan een detacheringsformulier E101 (dat de onderwerping aan de sociale zekerheid regelt). Ze worden ingeschreven in de gemeente waar ze verblijven.
Op basis van hun arbeidscontract blijkt dat ze een opdracht komen uitvoeren voor hun Poolse werkgever, die zich als onderaannemer opstelt. Omdat het om detachering gaat, hebben ze geen arbeidskaart nodig, en deze wordt dan ook niet aangevraagd. In hun contract wordt duidelijk vermeld wat ze normaal in Polen zouden verdienen, en wat ze nu verdienen tijdens hun opdracht in België. De Belgische loon- en arbeidsvoorwaarden worden gerespecteerd.
Het contract tussen de Belgische en de Poolse vennootschap is helder, bevat alle correcte vermeldingen en zelfs kopijen van alle stukken (E101, verblijf, loonfiches, contract,…).
Het systeem werpt voor alle partijen vruchten af. De Belgische werkgever is tevreden, omdat de bestelling op tijd afgewerkt wordt en de Polen goed werk leveren. De Belgische werknemers zijn tevreden, omdat ze weten dat de Polen niet minder verdienen, geen oneerlijke concurrenten zijn die hun werk afnemen, maar hen helpen met de bestelling. De Poolse werkkrachten zijn ook tevreden, aangezien ze betaald worden tegen de Belgische loonvoorwaarden.
Door het succes wordt beslist het systeem te bestendigen en een rotatiesysteem op te zetten. De Polen wisselen elkaar af om systematisch de afwerking van de productie te garanderen. Om de drie maanden komt een nieuwe ploeg van acht Polen de oude ploeg vervangen. De Polen verdienen in die drie maanden conform de Belgische loonvoorwaarden een Pools jaarloon. Opnieuw worden alle contracten zorgvuldig opgesteld en wordt voldaan aan alle wettelijke voorschriften.
■ Probleem
In de zomer van 2006 voeren drie inspectiediensten met politiebegeleiding een razzia uit in het bedrijf. Uit het proces-verbaal blijkt dat deze diensten hun verwachtingen op voorhand al hadden gevormd. “We waren zeer verwonderd dat niemand vluchtte”, klinkt het. De inspectiediensten merken dat de contracten, de detachering en het verblijf wettelijk geregeld zijn en de loon- en arbeidsvoorwaarden gerespecteerd worden. In het proces-verbaal wordt gesteld dat de buitenlandse werknemers geen arbeidskaarten kunnen voorleggen en geen Belgische loonfiche bezitten. Geen probleem: het gaat om correcte detachering en dus moeten er geen arbeidskaarten voorzien worden, rekening houdend met het feit dat de Belgische loon- en arbeidsvoorwaarden gerespecteerd worden.
Veel erger is dat de inspectiediensten in het pv beweren dat de Polen geen werknemers zijn van de onderaannemer (de Poolse firma), maar van een detacheringsbureau dat geen activiteit heeft in Polen en dat bijgevolg de E101-formulieren niet rechtsgeldig zijn. Bovendien, zo stellen de inspecteurs, is de Poolse firma een brievenbusfirma en heeft het detacheringsbureau uit Polen geen erkenning als Belgisch uitzendkantoor. Op basis hiervan beslist het auditoraat om de werkgever te vervolgen en de zaak voor de rechtbank te brengen.
In januari 2007 volgt de uitspraak. De rechtbank heeft het over een georchestreerd systeem en georganiseerde misdaad. Strenge straffen dringen zich op voor de bestuurders: tot drie maanden gevangenisstraf met uitstel en een geldboete voor de overtreding met acht werknemers (120.000 euro met de helft uitstel). De verdediging tekent beroep aan.
■ Oplossing
In september 2008 verschijnt de zaak voor het hof van beroep. Exact dezelfde argumenten worden aangehaald, maar er wordt veel meer bewijs verzameld. Zo worden er onder andere foto’s, bedrijfsplannen en balansen aangehaald, die het bestaan en functioneren van de Poolse firma staven. Volgens het hof tonen deze stukken aan dat de Poolse firma een zelfstandige economische activiteit uitoefent, dat het om een reëel bedrijf gaat met bedrijventerreinen en een productiehal, dat het bedrijf actief is in Polen en veel meer personeel in dienst heeft in Polen dan de acht wisselend gedetacheerden in België. Het hof is dus van oordeel dat:
□ de aangetroffen werknemers rechtsgeldig gedetacheerd zijn
□ conform de Cassatierechtspraak de sociale inspectie onterecht de rechtsgeldigheid van de E101-formulieren in vraag stelt
□ alle Polen beschikken over een geldig arbeidscontract en dat de Poolse firma op correcte wijze hun huisvesting regelt
□ dat er sprake is van onderaanneming.
Vanzelfsprekend volgt een vrijspraak voor de bestuurders. Moraal: houd u aan alle wettelijke voorschriften, maar verzamel daarnaast ook zoveel mogelijk bewijsstukken die uw goede bedoelingen staven.
