NovConf 2008: Praktijkvoorbeelden Claeys & Engels: Arbeidskaart en arbeidsongeval
(Verschijningsdatum: 28.09.2009)■ Situatieschets
Een Russische arbeider met een arbeidskaart C werkt voor een uitzendkantoor. Hij wordt tewerkgesteld bij een bedrijf te Moeskroen. Op een bepaald ogenblik stelt de werkgever, omdat er minder werk is in Moeskroen, de Rus te werk bij een zusterbedrijf in West-Vlaanderen. Op zijn eerste werkdag in West-Vlaanderen krijgt de man een dodelijk arbeidsongeval. Hij wordt tijdens kuiswerken door een hydraulische drukarm tussen een houten container en een metalen transportrol geplet. De Rus laat een vrouw en vijf kinderen na.
■ Probleem
De overheidsdienst Toezicht Welzijn op het Werk komt ter plaatse en wil de afdeling van het bedrijf tijdelijk sluiten op basis van volgende ‘vaststellingen’:
□ U werkt met een illegaal.
□ Die illegaal krijgt een arbeidsongeval.
□ Het slachtoffer was niet op de hoogte van de veiligheidsvoorschriften.
□ Hij mocht daar niet werken (geen werkpostfiche enz.).
□ Er zijn nog andere, kleinere inbreuken op de preventiewetgeving en ARAB (Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming), die geen verband houden met het ongeval.
De gevolgen zijn niet te onderschatten. Iedereen wijst naar de werkgever. Het uitzendkantoor houdt vol dat de Rus enkel kon werken te Moeskroen en trekt zich terug. De arbeidsongevallenverzekeraar wil alle kosten terugvorderen van de werkgever, omdat deze schuld heeft aan het ongeval. Het Toezicht Welzijn op het Werk wil de productie stopzetten. Het Toezicht Sociale Wetten twijfelt dan weer aan de rechtsgeldigheid van de arbeidskaart. Ook de vakbond laat zich horen.
Gelukkig was er hier sprake van een arbeidskaart C. Dit type arbeidskaart ‘kleeft’ als het ware op de persoon zelf. Bijgevolg kan de persoon van werkgever wisselen. Had de Rus een arbeidskaart B gehad, een arbeidskaart die wordt aangevraagd door de werkgever, dan was deze arbeidskaart enkel geldig bij die specifieke werkgever.
Een tweede meeval zit vervat in de aansprakelijkheidsverzekering die de werkgever heeft afgesloten. Zo is het verhaalrecht van de arbeidsongevallenverzekeraar gedekt en wordt de claim van de arbeidsongevallenverzekeraar om alle kosten terug te vorderen doorgespeeld naar de andere verzekering.
Vanzelfsprekend beslist de auditeur om te vervolgen. De twee bestuurders en de directeur van de firma worden aangeklaagd en de werkgever wordt voorgesteld als een mensenhandelaar.
■ Oplossing
De correctionele rechtbank van Brugge oordeelt dat het geen verstandige keuze was van de werkgever om de Rus te werk te stellen in West-Vlaanderen, maar benadrukt het tijdelijk karakter van die beslissing en het feit dat een arbeidskaart C hierdoor niets aan rechtsgeldigheid verliest. De rechtbank weerhoudt enkel de inbreuken op de preventiewetgeving en ARAB die geen rechtstreeks verband houden met het ongeval. De aangeklaagden worden vrijgesproken van mensenhandel en onopzettelijke slagen en verwondingen met de dood tot gevolg.
Toch worden zware sancties uitgesproken. De gedelegeerd bestuurder krijgt als hoofdverantwoordelijke zes maanden celstraf met uitstel en 2200 euro boete. Het verleden van de man, die ooit al veroordeeld was voor inbreuken op de preventiewetgeving, speelde hier zeker in mee. De directeur wordt veroordeeld tot vijf maanden met uitstel en een boete van 1650 euro. De bestuurder die binnen de raad van bestuur verantwoordelijk was voor personeelsbeleid krijgt vier maanden met uitstel en 825 euro boete.
Advocaat Adriaens is ervan overtuigd dat bij een gelijkaardig ongeval, in gelijke omstandigheden en met gelijke fatale afloop, veel minder zware sancties zouden uitgesproken worden wanneer het slachtoffer geen buitenlander was en er geen waas van verdachtmakingen zou hangen rond de aard van de tewerkstelling.
