Novconf 2008: Praktijkvoorbeelden Claeys & Engels: Werken met buitenlandse werknemers in eigen dienstverband
(Verschijningsdatum: 28.09.2009)■ Situatieschets
Een Belgisch bedrijf uit Limburg wil de problemen rond detachering absoluut vermijden en neemt Roemeense en Poolse schilders in dienst die in ons land mogen werken op basis van een arbeidskaart. Probleem: schilders zijn een erkend knelpuntberoep in Wallonië, maar niet in Vlaanderen.
■ Werkwijze
Om toch arbeidskaarten te krijgen, wordt de maatschappelijke zetel van het bedrijf verplaatst naar een postbusadres in een bedrijvenpark in Wallonië. Zo worden voor meer dan veertig schilders arbeidskaarten gekregen. Om het verblijf van de schilders te regelen, doet de Belgische werkgever een beroep op vakantieverblijf Hengelhoef.
De buitenlandse schilders worden in dienst genomen onder de Belgische loon- en arbeidsvoorwaarden en er wordt voldaan aan alle sociale wetten en belastingsplichten. De schilders werken wel voor Vlaamse opdrachtgevers en vanuit verschillende exploitatiezetels.
■ Probleem
De schilders zijn drie maand aan het werk als de inspectiediensten binnenvallen in Hengelhoef en om vier uur ’s morgens de werknemers ondervragen. Er ontstaat verwarring. De werknemers verklaren logischerwijs te werken voor het bedrijf of de instelling waar ze net op dat moment aan het schilderen zijn. Ze vertellen niet dat ze via een Vlaamse opdrachtgever voor een Limburgs bedrijf werken. Aangezien er niet voldaan is aan de verplichte Dimona-aangifte (de aangifte die de arbeidsrelatie vaststelt tussen werkgever en werknemer, met als doel het begin en het einde van een arbeidsrelatie onmiddellijk aan te geven aan de openbare instanties), meent de inspectiedienst een groep zwartwerkers ontmaskerd te hebben.
Deze onduidelijkheid wordt vlug opgehelderd wanneer het systeem van onderaanneming uit de doeken wordt gedaan door de werkgever en zijn advocaten. Toch blijven er nog juridische problemen.
Ten eerste zijn er weliswaar arbeidskaarten, maar een schilder is geen knelpuntberoep in Vlaanderen, terwijl alle werknemers verklaren af te hangen van een exploitatiezetel in Vlaanderen en te werken in Vlaanderen. Ten tweede zijn de buitenlandse werknemers niet gedomicilieerd in België. Omdat het onmogelijk is gedomicilieerd te zijn in een vakantieverblijf, konden de buitenlanders ook geen verblijfsvergunning krijgen.
Daarnaast houdt de inspectie (ten onrechte) ook voor dat er sprake is van terbeschikkingstelling van personeel (in plaats van de eigenlijke onderaanneming bij de opdrachtgever) op basis van de verklaringen van de werknemers. Artikel 31, § 1, eerste lid, van de Wet Terbeschikkingstelling bepaalt immers: “Verboden is de activiteit die […] door een natuurlijke persoon of een rechtspersoon wordt uitgeoefend om door hen in dienst genomen werknemers ter beschikking te stellen van derden die deze werknemers gebruiken en over hen enig gedeelte van het gezag uitoefenen dat normaal aan de werkgever toekomt.”
Na de opstelling van een persoonlijkheidsvragenlijst vestigt de RSZ de aanslag bij de gebruiker en zowel ‘de uitlener’ van personeel als ‘de gebruiker’ worden vervolgd.
■ Oplossing
Er is nog geen definitieve uitspraak in deze zaak. Het staat wel vast dat de werkgever door de constructie in Wallonië de knelpuntbepaling omzeild heeft en dat dit geen al te slimme truc was. Had de werkgever de buitenlanders dan beter aangeworven voor een andere functie? “Dat is geen optie”, antwoordt Adriaens. “Krijgt u arbeidskaarten voor metselaars, dan moet u de buitenlanders effectief als metselaar tewerkstellen. Vergeet niet dat er dan andere loonbarema’s gelden, dat u met schilderende metselaars een inbreuk pleegt op de arbeidswetgeving en dat de arbeidskaarten dan niet rechtsgeldig bekomen zijn.”
Houd er dus rekening mee dat wanneer u personen tewerkstelt in een knelpuntberoep, u niet lichtzinnig (taal)grenzen mag overschrijden. Niet in elk landsgedeelte zijn dezelfde beroepen erkend als knelpuntberoep.
